Evaluation of Handpainted And Ceiling Decorations Acıpayam-Yazır Hacı Ömer Ağa Mosque in Denizli
DOI:
https://doi.org/10.63556/ankad.v10i3.403Keywords:
Acıpayam, Yazır, mosque, wooden support, hand-carved decorationAbstract
The tradition of decorating mosque walls with handpainted decoration, which emerged in the late Ottoman Period, transforms mosque interiors into vibrant, brightly colored surfaces. Although it is particularly prevalent in western Anatolia, extant examples of this tradition, which extends into inland areas and has recently been identified in the Eastern Black Sea region, are generally located in districts, villages, and neighborhoods. Hacı Ömer Ağa Mosque, located in the Yazı District of Denizli's Acıpayam District, and decorated with symbolic motifs and vases containing floral and geometric elements, represents a continuation of this tradition. The structure is built of wood and rubble stone. The sanctuary walls and ceiling of the wooden-pillared mosque, which appears rather plain from the exterior, are decorated using the handpainted technique. It is observed that the sanctuary and ceiling of the mosque, which predates many hand-carved, decorated mosques in the region and displays more advanced decorative features than its construction period, are richly ornamented. The walls are organized into decorative panels, and the ceilings are divided into sections. Although floral decorations are predominant in these parts, there are also mosque motifs on the walls and numerous architectural depictions on the frieze surrounding the ceiling. Although the structures in the frieze cannot be clearly identified, Hacı Ömer Mosque holds particular significance because the motifs on the walls are considered to represent important structures from Ottoman capitals, and the name of the craftsman who executed the decorations is known. This mosque is important for its art and cultural history; within the scope of this study, the building has been examined with regard to its architectural and decorative features. This study aims to document the structure through drawings, photographs, tombstones, and relevant sources, thereby contributing to its transmission to future generations.
References
Acun, F. (2002). Klasik dönem eyalet idare tarzı olarak timar sistemi ve uygulaması. H. C. Güzel- K. Çiçek- S. Koca (Eds.), Türkler,c.9, Yeni Türkiye Yayınları, Ankara, s. 1665-1683.
Algaç, Ş. (2017). Afyonkarahisar Dazkırı-İdris Köyü Camii ve kalemişi bezemeleri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(Özel 2), 1-12.
Algaç, Ş. (2019). Afyonkarahisar Başmakçı Hilal (Cuma) Camii ve kalemişi bezemeleri. İ. Akar (Eds.), VIII. Uluslararası Afyonkarahisar araştırmaları sempozyumu bildiri kitabı (Nisan 5-7, 2018), (pp. 272-280). Afyonkarahisar Belediyesi, Afyonkarahisar.
Algaç, Ş. (2022). Bursa/Keles Kemaliye Camii ve duvar resimleri. Art-Sanat, (18), 1-31. https://doi.org/10.26650/artsanat.2022.18.1032694
Altıer, S. (2021). Tarikat kültüründen bir kesit: Osmanlı mimari süslemesinde karpuz ve karpuz-bıçak tasvirleri. Türk Kültüründe Hacı Bektaşi Veli Araştırma Dergisi, 100(100), 397-426. https://doi.org/10.34189/hbv.100.018
Arel, A. (1991). Ege Bölgesi ayanlık dönemi mimarisi; 1989 dönemi yüzey araştırmaları, VIII. araştırma sonuçları toplantısı (28 Mayıs-1 Haziran 1990), (pp. 1-25). Ankara Üniversitesi Basımevi, Ankara.
Arık, R. (1973). Batılılaşma Dönemi Türk Mimarisi örneklerinden Anadolu’da üç ahşap câmi. A. Ü. Dil ve Tarih Coğrafya Fak. Yayını, Ankara.
Atasoy, S. (2022). Burdur Kemer’deki ahşap direkli ve süslemeli iki cami. İdil, (100), 1755–1772. https://doi.org/10.7816/idil-11-10007
Atıcı, A. (2024). Söke Kızılkarlar Köyü Camisi. Anasay, (29), 131-151. https://doi.org/10.33404/anasay.1516113
Aykota, A. V. (Yüreğil Muallimi), (1951). Acıpayam. Garbikaraağaç halkının asırlık tarihçesi ve köylerimize serpilen maarif ışığının temeli Yüreğilde nasıl kuruldu. Çankaya Matbaası, Ankara.
Beyazıt, M. & Canseven M. (2023). Kale Gevher/Cevher Paşa Camii kalemişi süslemeleri. H. Uçar, H, Ürer, H. S. Ünalan Özdemir, M. Çeken (Eds.), Prof. Dr. Bozkurt Ersoy armağanı (s.131-153). Ege Üniversitesi Yayınları, İzmir.
Buğdaycı, B., (2024). Yozgat Tokmak Hasan Paşa Camii duvar resimleri üzerine bir araştırma. Art-Sanat, (21), 161–201 https://doi.org/10.26650/artsanat.2024.21.1009286
Canseven, M. (2025). Acıpayam - Yassıhöyük Camisi duvar resimleri. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (68), 295-316. https://doi.org/10.30794/pausbed.1595447
Cirtil, S. (2017). Çivril Bayat Köyü Camii. M. Denktaş, O. Eravşar (Eds.), Sanat Tarihi araştırmaları Prof. Dr. Haşim Karpuz’a armağan (s.115-124) Kıvılcım Kitapevi, Konya.
Cömertler Aktuğ, E. & Pektaş, K. (2016). Geç dönem kalem işi süslemeli camilerden bir iz: Aydın Kuyucak Kayran Köyü Camii. MedeniyetSanat Sanat ve Tasarım Dergisi, 2(2), 9-25.
Cömertler Aktuğ, E. (2021a). Kalemişi süslemeli cami geleneğinin devamı: Denizli Çameli Güzelyurt Tahtalı Köyü Camii. Sanat Tarihi Dergisi, 30(1), 79-103. https://doi.org/10.29135/std.756354
Cömertler Aktuğ, E. ( 2021b ). 20. yüzyıl ortalarında kalemişi süslemeli cami geleneği: Denizli/Çal Belevi Eski Pazaryeri Camii. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Dergisi, (54), 165-177.
Cömertler Aktuğ, E. (2021c), Kültürel süreklilik içerisinde kalemişi süslemeli camilere Denizli’den bir örnek: Çivril Sundurlu Camii. Y. Kılıç, E. Haytoğlu (Eds). Dr. Nevzat Gündağ’a Vefa Tarih, Kültür ve Sanat Yazıları (s.69-86). Çizgi Kitabevi, İstanbul,
Cömertler Aktuğ, E. (2022), Cumhuriyet Dönemi sonrası kalemişi süsleme geleneğini devam ettiren Denizli-Çameli Sarıkavak ve Akpınar Camileri. Prof. Dr. İhsan Çapcıoğlu (Eds.), ISPEC 9th ınternational conference on socıal scıences&humanıtıes- sosyal ve beşeri bilimler kongresi 19-20 Mart 2022, (pp. 194-218). Ispec Yayınevi, Burdur.
Çakmak Ş. (1994). Belenardıç (Torapan) Köyü Camii (GüneyDenizli). Sanat Tarihi Dergisi, 7(7), 19-26.
Çakmak Ş. (1995). Boğaziçi Kasabası Eski Camii (Baklan/Denizli). Dokuzuncu milletlerarası Türk Sanatları kongresi bildiriler- I, (pp. 529-540). T.C. Kültür Bakanlığı Milli Kütüphane Basımevi, Ankara.
Çakmak Ş. (2007). Çal-Kocaköy (Şalvan Köyü) Camii. B. Topuz, R. Urhan & M. A. Gülel (Eds.), 21. yüzyıla girerken geçmişten günümüze Çal Yöresi Baklan, Çal, Bekilli, Çal sempozyumu bildirileri 01-03 Eylül 2006, (pp. 808-816). Çal Yöresi Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği, Denizli.
Çakmak Ş. (2017). Denizli Çivril Menteş Köyü Camisi. H. S. Ünalan Özdemir, M. Kürüm & N. Akbulut (Eds.), Uluslararası XVIII. Ortaçağ ve Türk dönemi kazıları ve sanat tarihi araştırmaları sempozyumu (22-25 Ekim 2014), içinde (pp. 169-178). Efeler Belediyesi Kültür Yayınları, Aydın.
Çavdaroğlu, H. A. (2014). Dünü ve bugünü ile Acıpayam, 1, Denizli Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınları, Denizli.
Çerkez, M. (2021). Çamlıdere Çukurören Mahallesi Eski Cami. Dini Araştırmalar, 24(60), 113-145. https://doi.org/10.15745/da.919891
Çetin, M. - Çetin, N. E. (2014). Osmanlı arşiv belgeleri ışığında Tavas, Denizli ve Muğla Voyvodası; Çeşme yakası ve Belgrad muhafızı; Menteşe mütesellimi; Muğla kaymakamı başkapıcıbaşı Tavaslı Osman Ağa (1775?-1853), Geçmişten Günümüze Denizli, (40), 4-15.
Çevrimli, N. (2017). Denizli ve çevresinde yer alan bazı camilerin yapı elemanlarının değerlendirilmesi. Vakıflar Dergisi, (47), 169-204. https://doi.org/10.16971/vakiflar.329402
Daş, E. (1991). Basmakçı (Afyon) Recep Bey Camii. M. Sarlık (Eds.), 2. Afyonkarahisar araştırmaları sempozyumu bildirileri 3-4 Mayıs 1991, (pp. 119-132). Afyon Belediyesi, Afyon.
Değirmenci, T. (2019). ‘Popular’ ımagery in the late Ottoman periphery: the wall painting in village mosques of Denizli province. The MedievalHistory Journal, 22(2), 367-401.
Dönmez, E. N. (2007). Denizli-Tavas ve çevresi camileri ön araştırması. A. Özçelik, M. Y. Ertaş, Y. Kılıç, Y. Avcı, S. İnan & S. Parlaz (Eds.), Uluslararası Denizli ve çevresi tarih ve kültür sempozyumu bildiriler-II (6-8 Eylül 2006), (pp. 174-180). Pamukkale Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Yayınları, Denizli.
Erçin Koçer, S. (2024). Marmaracık-Köylüce- Kızılca Köyleri camileri ve kalem işi bezemeleri (Demirci- Manisa). Art-Sanat, (21), 359-392. https://doi.org/10.26650/artsanat.2024.21.1114730
Eryılmaz, H. İ. & Yıldız, Ş. Ö. (2020). Manisa Demirci’de duvar resimli iki cami: Kışlak Eski Camii ve Ahatlar Camii. Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, (51), 69-107. https://doi.org/10.21054/deuifd.726751
Göyünç, H. N. (1999). Osmanlı Devleti‟nde taşra teşkilâtı (Tanzimat‟a kadar), Osmanlı, 6, (pp.77-88). Yeni Türkiye Yayınları, Ankara.
Gürbıyık, C. (2020). Demirci Küpeler Köyü Camii duvar resimleri. Art-Sanat, (13), 143-167. https://doi.org/10.26650/artsanat.2020.13.0006
Gürbıyık, C. (2021). Bir halk ressamının izinde Satılmış Köyü Camii duvar resimleri. Türk Kültürü ve Hacı Bektaşi Veli Araştırmaları Dergisi, (100), 347-374. https://doi.org/10.34189/hbv.100.016
http://www.acipayamgazetesi.com/?Syf=18&Hbr=785610&/Bir 09.01.2025.
Karaaslan, M. (2021). Gelenek, aidiyet ve yok oluş: Çaykaya Köyü Eski Cami. Turkish Studies, 16(7), 221-236. https://doi.org/10.7827/turkishstudies.52910
Katrancı Kasalı, B. (2019). Sinirli Köyü Camii duvar resimleri. Sanat Tarihi Dergisi, 28(2), 595-615. https://doi.org/10.29135/std.625191
Kaynak Kişi-1 (KK-1), Ali, Okutucu, 1974, Acıpayam doğumlu, İlahiyat Önlisans Mezunu, Acıpayam Yazır Hacı Ömer Ağa Camii İmam hatibi olarak görev yapıyor. Acıpayam Yazır Mahallesi’nde ikamet ediyor. (27.06.2025 tarihinde Acıpayam Yazır Hacı Ömer Ağa Camii’nde yapılan görüşme)
Kemaloğlu, Z. (2022). Anadolu’da kalem işi süslemeye bir örnek: Amasya Taşova Aşağı Baraklı (Özbaraklı) Camii mihrabı, Akra Kültür Sanat ve Edebiyat Dergisi, 10(28), 147-165. https://doi.org/10.31126/akrajournal.1074263
Kılıç, O. (2002). Klasik Dönem Osmanlı taşra teşkilatı: beylerbeyilikler/eyaletler, kaptanlıklar, voyvodalıklar, meliklikler (1362- 1799). H. C. Güzel- K. Çiçek- S. Koca, (Eds). Türkler, c.9, Yeni Türkiye Yayınları, Ankara, s.1644-1664.
Kodaman, B. (2007). Osmanlı Devleti’nin yükseliş ve çöküş sebeplerine genel bakış, SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, (16), 1-24. https://izlik.org/JA47WM69UB
Kuran, A. (1972). Anadolu’da ahşap sütunlu Selçuklu Mimarisi, Malazgirt Armağanı (s.179-186). Türk Tarih Kurumu Yayını, Ankara.
Kuyulu, İ. (2001) Çakırağa Konağı, R. H. Ünal (Haz.), Birgi Tarihi, Tarihi Coğrafyası ve Türk Dönemi Anıtları, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara, s.141-152.
Kütükoğlu, M. S. (2011). Bir ayan ailesi: Tavaslızadeler”, Belleten, 75 (273), 447-470. https://doi.org/10.37879/belleten.2011.447
Mert, Ö. (2001). Âyan. TDV İslam ansiklopedisi, c.4, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, İstanbul, s.195-198.
Önal, R. Ç. & Özkan Koç, E. (2024). Trabzon/Şalpazarı/Doğancı Mahallesi Merkez Camii kalem işi süslemeleri. Art-Sanat, (21), 467-501. https://doi.org/10.26650/artsanat.2024.21.1103009
Pektaş, K. & Cömertler Aktuğ, E. (2013). Kale’de Osmanlı Dönemi camilerine iki örnek: Esenkaya ve Künar Köyü Camileri, T. Tok & Ö. K. Aydemir (Eds.), Kaledavaz sempozyum bildirileri 02-03 Nisan 2012, (pp. 89-99). Pamukkale Üniversitesi Yayınevi, Denizli.
Pektaş, K. & Altındirek, H. G. (2012). Çivril-Bulgurlar Köyü Camii üzerine. (Eumeneia Şeyhlü – Işıklı, Ed. B. Söğüt), Ege Yayınları, İstanbul, s.321-329.
Pektaş, K. (2007a). Acıpayam ve Çevresindeki Türk Dönemi eserlerinden bir kesit. T. Tok (Eds.), I. Acıpayam sempozyum bildirileri (1-3 Aralık 2003), (pp. 422-453). Pamukkale Üniversitesi- Acıpayam Kaymakamlığı Yayınları, Denizli.
Pektaş, K. (2007b). Çal ve Çevresindeki Türk Dönemi eserleri üzerine bir araştırma. B. Topuz, R. Urhan & M. A. Gülel (Eds.), 21. yüzyıla girerken geçmişten günümüze Çal Yöresi Baklan, Çal, Bekilli, Çal sempozyumu bildirileri, 01-03 Eylül 2006, (pp. 779-807). Çal Yöresi Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği, Denizli.
Pektaş, K. (2011). Denizli ve Çevresindeki Türk Dönemi eserleri. F. Özdem (Haz.). Tanrıların kutsadığı vadi Denizli (s.167-233.), YKY Yayınları, İstanbul,
Sümer, F. (1972). Oğuzlar (Türkmenler) tarihleri- boy teşkilatı- destanları. Ankara Üniversitesi Basımevi, Ankara.
Tali, Ş. (2013). Kırşehir/Mucur’daki Hüseyin Ağa Camii İle Emine Hanım Camii’nin kalemişleri. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, Prof. Dr. Hamza Gündoğdu Armağanı, 6(25), 504-528.
Tali, Ş. (2015). Giresun Yağlıdere Tekke Köyü Cami kalem işi bezemeleri”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(31), 489-497.
Tekin, A. (2021). Konya İli Bozkır İlçesi Çevresinde Bir Grup Ahşap Direkli Camii. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 45(2), 218-223.
Tercanlı, A. (2020). Cami tasvirli yapılara Kütahya’dan bir örnek: Koca Seyfullah Camisi. Asia Minor Studies, 8(1), 372-385. https://doi.org/10.17067/asm.638908
Uçar, M. (2013). Berat Bekarlar Camii duvar resimleri. Jasss International Journal of Social Sciences, 6(7), 1161-1184. https://doi.org/10.9761/jasss1715
Yazar, T. & Çelemoğlu, Ş. (2020). Sivas-Ulaş Acıyurt Camisi ve bezemeleri. Sanat Tarihi Dergisi, 29(2), 635-677. https://doi.org/10.29135/std.696059
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Journal of Anatolian Cultural Research

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.