Tüketicilerin Dışarıda Yemek Yeme Tercihlerinin Sosyo-Demografik Özellikler Açısından Değerlendirilmesi
DOI:
https://doi.org/10.63556/ankad.v10i3.486Anahtar Kelimeler:
Dışarıda yeme tercihi- sosyo-demografik faktörler- tüketici davranışı- beslenme alışkanlığıÖz
Bu çalışmanın amacı, bireylerin dışarıda yemek yeme tercihlerinin sosyo demografik değişkenlere bağlı olarak farklılık gösterip göstermediğini incelemektir. Çalışma kapsamında, cinsiyet, yaş, medeni durum, gelir ve eğitim düzeyi gibi değişkenlerin dışarıda yeme tercihleri üzerindeki etkisi analiz edilmiştir. Nicel araştırma yönteminin benimsendiği bu çalışmada, veriler online anket formu yoluyla Eskişehir ilinde 10.10.2025-15.01.2026 tarihlerinde toplanmış ve istatistiksel analizler bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) içermiştir. Bulgulara göre, cinsiyet değişkeninin yemek tercihlerinde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık yarattığı, erkek bireylerin kadınlara kıyasla daha yüksek dışarıda yeme eğilimi gösterdiği bulunmuştur. Yaş değişkenine ilişkin analiz sonuçları, genç bireylerin daha yaşlı yaş gruplarına kıyasla daha yüksek dışarıda yemek yeme tercihi gösterdiğini ortaya koymuştur. Medeni durum açısından değerlendirildiğinde, bekar bireylerin evli bireylere kıyasla daha yüksek bir dışarıda yemek yeme tercihine sahip olduğu bulunmuştur. Buna karşılık, gelir ve eğitim düzeyi değişkenlerinin dışarıda yemek yeme tercihlerinde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık yaratmadığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, belirli sosyo demografik faktörlerin dışarıda yeme tercihlerini etkilediği, ancak bu etkinin tüm değişkenler için geçerli olmadığı anlaşılmıştır. Bu durum, dışarıda yemek yeme davranışının giderek daha yaygın ve homojen bir tüketim pratiği haline geldiğini göstermektedir. Araştırma bulgularının, yiyecek-içecek işletmeleri ve sektör paydaşları için tüketici davranışlarının anlaşılması ve pazarlama stratejilerinin geliştirilmesi açısından önemli çıkarımlar sunduğu düşünülmektedir.
Referanslar
Akbay, C., & Bozoğlu, İ. (2005). Kahramanmaraş’ta ailelerin ev ve ev dışı gıda tüketim talebi ve tüketici davranışlarının ekonomik analizi. KSÜ Fen ve Mühendislik Dergisi, 8(1), 122–131.
Akbay, C., Yıldız Tiryaki, G., & Gül, A. (2007). Consumer characteristics influencing fast food consumption in Turkey. Food Control, 18, 904–913.
Albayrak, A. (2014). Müşterilerin restoran seçimlerini etkileyen faktörler: İstanbul örneği. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 25(2), 190–201.
Albayrak, A. (2022). Kadın ve erkeklerin yemek tercihlerindeki farklılıkların incelenmesi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(41). https://doi.org/10.14520/adyusbd.1009591
Arora, R., Chawla, A., & Bansal, M. (2014). Eating out behaviour of individuals: A case study. International Journal of Management & Social Science, 2(10), 23–40.
Baltacı A., & Akaydın H. (2020). COVID-19 Pandemi Sürecinin Tüketicilerin Gıda Ürünlerini Satın Alma Davranışları Üzerindeki Etkisi: Bir Literatür Taraması. YIU Sağlık Bilimleri Dergisi 2020; 1:57-64.
Bekar, A., & Gümüş Dönmez, F. (2016). Tüketicilerin dışarıda yemek yeme nedenlerine ilişkin bir değerlendirme. Social Sciences (NWSASOS), 11(1), 1–15.
Cömert, Y., & Durmaz, Y. (2006). Tüketicinin tatmini ile satın alma davranışlarını etkileyen faktörlere bütünleşik yaklaşım ve Adıyaman ilinde bir alan çalışması. Journal of Yaşar University, 1(4), 351–375. https://doi.org/10.19168/jyasar.31680
Çerkez Uçar, M. (2024). Restoranlarda tüketicilerin yemek tercihini etkileyen faktörlerin belirlenmesi: Bir ölçek geliştirme ve uygulama çalışması (Tez No. 860244) [Doktora tezi, İSTANBUL GELİŞİM ÜNİVERSİTESİ]. Ulusal Tez Merkezi.
Çetinkaya, H. (2017). Tüketicilerin alışveriş merkezlerinde yemek yeme nedenleri ve tercihlerinin değerlendirilmesi (Yayımlanmamış doktora tezi). Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Demir, Y. (2024). X, Y ve Z Kuşağı Bireylerin Yeme Alışkanlıklarını Etkileyen Motivasyon Faktörlerini Belirlemeye Yönelik Bir Araştırma. Aydın Gastronomy, 8(1), 187-200. https://izlik.org/JA25HA35WR
Demirci, B. (2021). Z kuşağının yeme davranışlarının dışarıda yemek yeme motivasyonlarına etkisi. III. Uluslararası Sürdürülebilir Turizm Kongresi, Bingöl-Ordu.
Doğdubay, M., & Saatçi, G. (2016). Dışarıda yemek yeme alışkanlığında etkili faktörlerin belirlenmesinde alternatif bir yöntem olarak planlanmış davranış teorisi. 1. Bölgesel Turizm Kongresi, İzmir.
Duru, S., & Seçer, A. (2019). Geleneksel gıda ürünlerini satın alma davranışları ve tutumları: Mersin ili örneği. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 50(1), 1–10. https://doi.org/10.17097/ataunizfd.407116
Eertmans, A., Victoir, A., Notelaers, G., Vansant, G., & Van den Bergh, O. (2005). Food-related personality traits, food choice motives and food intake: Mediator and moderator relationships. Food Quality and Preference, 16, 714–726. https://doi.org/10.1016/j.foodqual.2005.04.007
Ertürk, M. (2018). Tüketicilerin dışarıda yemek yeme nedenleri. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 17(3), 1203–1224.
Food and Agriculture Organization [FAO]. (2025). FAO food price index developments. Rome: FAO. Erişim adresi: https://www.fao.org/worldfoodsituation/foodpricesindex/en/
Food Inflation in Turkey Foundation [GIFT]. (2025). Türkiye gıda enflasyonu raporu 2025. İstanbul: GIFT Yayınları. Erişim adresi: https://www.gift.org.tr/wp-content/uploads/2026/01/Turkiye_gida_enflasyonu.pdf
Fraikue, F. B. (2016). Reasons for eating out and socio-demographic characteristics of customers. Proceedings of INCEDI 2016 Conference, Accra, Ghana.
Francesc, F.-F. (2018). Drawing a gastronomy landscape from food markets’ produce. International Journal of Culture, Tourism and Hospitality Research, 12(3), 378–384.
Girgin, G. K., & Karakaş, G. (2017). Consumer food choices: Determining socio-demographic factors affecting health, ethics and price in Turkey. Journal of Consumer Studies, 31, 112–130.
Güney, O. İ., & Sangün, L. (2019). Tüketicilerin sosyo-demografik özelliklerinin yumurta tercihleri üzerindeki etkisi: Türkiye üzerine bir pilot çalışma. Journal of Advances in VetBio Science and Techniques, 4(3), 80–89. https://doi.org/10.31797/vetbio.609985
Gürhan, N. (2017). Yemek ve din: Yemeğin dini simgesel anlamları üzerine bir inceleme. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 6(2), 1204–1223.
Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2014). Multivariate Data Analysis (7th ed.). Pearson.
Kılıç, O., & Aydın Eryılmaz, G. (2022). Covid-19 Sürecinde Tüketicilerin Tarım ve Gıda Ürünü Tercihleri: Samsun İli Örneği, Türkiye. Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi, 9(1), 72-78. https://doi.org/10.19159/tutad.1053386
Koçak, N. (2004). Yiyecek içecek hizmetleri yönetimi (2. baskı). Ankara: Detay Yayıncılık.
Kutluay Tutar, F., & Yazırlı, N. (2016). Hanehalkı ev dışı gıda tüketimini etkileyen faktörler: Nazilli örneği. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 367–392.
Maneschy, I., Moreno, L. A., Rupérez, A. I., Jimeno, A., Miguel-Berges, M. L., Widhalm, K., Gottrand, F. (2022). Eating behavior associated with food intake in European adolescents participating in the HELENA study. Nutrients, 14(15), 3033.
Mensah, I., & Dei Mensah, R. (2013). Management of tourism and hospitality services. Xlibris.
MÜSİAD. (2024). Yeni yüzyılda gastronomi ve yiyecek-içecek sektöründe dönüşüm raporu. İstanbul: MÜSİAD Yayınları. Erişim adresi: https://www.musiad.org.tr/uploads/press-481/gastoronomi.pdf
Nunnally, J. C., & Bernstein, I. H. (1994). Psychometric Theory (3rd ed.). McGraw-Hill.
Onurlubaş, E., Doğan, H. G., & Gürler, A. Z. (2015). Türkiye’de ev dışı gıda tüketimin durumu ve tüketici eğilimleri. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(38), 917–924.
Öztürk, E., & Tekeli, S. (2021). Tüketicilerin besin seçim güdüleri: Y ve Z kuşaklarının karşılaştırılması. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, 14(1), 147–182. https://doi.org/10.15659/ppad.14.2.256
Park, C. (2004). Efficient or enjoyable? Consumer values of eating-out and fast food restaurant consumption in Korea. International Journal of Hospitality Management, 23(1), 87–94.
PwC Türkiye. (2025). Tüketicinin sesi araştırması 2025. İstanbul: PwC Türkiye. Erişim adresi: https://www.pwc.com.tr/tuketicinin-sesi-arastirmasi-2025
Şen, A. (2023). Tüketicilerin Dışarıda Yemek Yeme Davranışlarında Etkili Olan Unsurlar Üzerine Bir Araştırma (A Study on Factors Influencing Consumers’ Eating Out Behaviors). Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 11(1), 298–316. https://doi.org/10.21325/jotags.2023.1193
Tsakiridou, E., Mattas, K., & Tzimitra-Kalogianni, I. (2009). The influence of socio-demographic factors on food choices and eating habits in Greece. International Journal of Consumer Studies, 33, 243–252. https://doi.org/10.1111/j.1470-6431.2008.00740.x
Türkiye İstatistik Kurumu [TÜİK]. (2025). Tüketici fiyat endeksi (TÜFE) istatistikleri. Ankara: TÜİK. Erişim adresi: https://www.tuik.gov.tr
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
