An Examination of the Vocabulary Related to Shrewdness in Turkey Turkish and Its Dialects
DOI:
https://doi.org/10.63556/ankad.v10i3.421Keywords:
Shrewdness, personal descriptions, vocabulary, Turkey Turkish, Turkey Turkish dialectsAbstract
Concepts employed to describe individuals’ behaviors as well as their physical and psychological states in social life serve as reflections of social and cultural values. An analysis of the vocabulary used for this conceptual domain in Turkey Turkish and its dialects demonstrates a notably rich and varied lexicon. The lexical items used for personal characterization are particularly significant as they reflect Turkish cultural perceptions and reveal the phonological and morphological characteristics of Turkish together with its expressive lexical capacity. From this perspective, the dialects of Turkey Turkish hold a unique position, as they preserve numerous lexical items not found in the standard language. This study examines lexical items related to shrewdness, a culturally salient concept in Turkish that encompasses a complex semantic domain including both positive and negative connotations, such as cleverness and cunning. The data were collected from the Türkçe Sözlük and the Derleme Sözlüğü using document analysis as a qualitative research method. The analysis identified a total of 305 lexical items associated with the conceptual field of shrewdness in Turkey Turkish and its dialects, 114 of which were obtained from the Türkçe Sözlük and 191 from the Derleme Sözlüğü. These lexical items were examined from morphological, semantic, and etymological perspectives. The findings demonstrate the richness and expressive diversity of the vocabulary related to shrewdness in Turkey Turkish and its dialects.
Keywords: Shrewdness, vocabulary, personal descriptions, Turkey Turkish, Turkey Turkish dialects.
References
Aksu, B. T., Akalın, Ş. H. & Toparlı, R. (2022). Türk atasözleri sözlüğü. Türk Dil Kurumu Yayınları.
Arat, R. R. (1979). Kutadgu Bilig III: İndeks (İndeksi neşre haz. K. Eraslan vd.). Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları.
Boratav, P. N. (2002). Halk hikayeleri ve halk hikayeciliği. Tarih Vakfı.
Clauson, S. G. (1972). An etymological dictionary of pre-thirteenth-century Turkish. Oxford University Press.
Çağatay, İ. (2019). Çinçavat kelimesinin etimolojisi. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı-Belleten, (67), 185-204.
Çağbayır, Y. (2007). Orhun Yazıtlarından günümüze Türkiye Türkçesinin söz varlığı: Ötüken Türkçe sözlük. Ötüken Yayınevi.
Çanak, Ö. (2019). İslâm öncesi Türk kültüründe insani değerler [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Çebi, İ. S. (2023). Derleme Sözlüğü’nde yer alan Arapça asıllı kelimelerde görülen göçüşme (metatez) olayları. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (Özel Sayı 1 (Cumhuriyetin 100. Yılına), 210-218. https://doi.org/10.51531/korkutataturkiyat.1361252
Devellioğlu, F. (2012). Osmanlıca-Türkçe ansiklopedik lûgat. Aydın Kitabevi Yayınları.
Donuk, A. (1982). Eski Türklerde hükümdarın vazifeleri ve vasıfları. Türk Dünyası Araştırmaları, (12), 103-152.
Ercilasun, A. B. ve Akkoyunlu, Z. (2018). Dîvânu Lugâti‟t-Türk (3. baskı). Türk Dil Kurumu Yayınları.
Eren, H. (2020). Eren Türk dilinin etimolojik sözlüğü (ETDES). (Haz. Ş. H. Akalın). Türk Dil Kurumu Yayınları.
Gülensoy, T. (2007). Türkiye Türkçesindeki Türkçe sözcüklerin köken bilgisi sözlüğü. Türk Dil Kurumu Yayınları.
Güzel, F. (2019). Türkiye Türkçesi ağızlarında yapım ekleri. Türk Dil Kurumu Yayınları.
Kaçalin, M. S. ve Ölmez, M. (2019). Dîvânu Lugât’t-Türk (1. baskı). Kabalcı Yayıncılık.
Kılıç, Z. (2008). Türk dîvân şiirinde sosyal eleştiri [Yayımlanmamış doktora tezi]. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Önler, Z. (1999). Kutadgu Bilig’de yer alan deyimler. Türk Dilleri Araştırmaları, (9), 119-186.
Şemseddin Sami (2023). Kamus-ı Türkî (Haz. P. Yavuzarslan). Türk Dil Kurumu Yayınları
Tietze, A. (2021). Tarihî ve etimolojik Türkiye Türkçesi lugati (Cilt I-VIII). Ankara: Türkiye Bilimler Akademisi.
Türk Dil Kurumu. (1993). Türkiye’de halk ağzından derleme sözlüğü (2. bs., Cilt 1-12). Türk Dil Kurumu Yayınları.
Türk Dil Kurumu. (2011). Türkçe Sözlük (11. bs.). Türk Dil Kurumu Yayınları.
Wilkens, J. (2021). Handwörterbuch des Altuigurischen: Altuigurisch-Deutsch-Türkisch (Eski Uygurcanın el sözlüğü: Eski Uygurca-Almanca-Türkçe). Akademie der Wissenschaften zu Göttingen.
Yıldız, M. (2018). Siyaset felsefesi açısından Dede Korkut hikâyeleri. Bilig, (86), 65-88.
Yılmaz, A., N., ve Çelepi, M., S., (2023). Batı Anadolu masallarında kurnaz tipi ve işlevleri. Folklor Akademi Dergisi, 6(1), 115-131. https://doi.org/10.55666/folklor.1256992
Yurtbaşı, M. (1995). Sınıflandırılmış Türk atasözleri. Özdemir Yayıncılık.
Zülfikar, H. (1995). Türkçede ses yansımalı kelimeler. Türk Dil Kurumu Yayınları.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Journal of Anatolian Cultural Research
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
